Komt u ook al eens in contact met een vzw of een feitelijke vereniging?


De Vereniging Zonder Winstoogmerk (VZW)

in het Wetboek voor Vennootschappen en Verenigingen


Inleiding

De vzw-wet van 1921 is enkel nog van toepassing op bestaande vzw’s opgericht voor 1 mei 2019. Vanaf 1 mei 2019 werd het verenigingsrecht opgenomen in het Wetboek voor Vennootschappen en Verenigingen (verder WVV).

De dwingende bepalingen uit dit Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) worden echter op 1 januari 2020 automatisch van toepassing op alle vzw’s, ook dus op deze die hun statuten nog niet hebben aangepast aan het nieuwe WVV.

U heeft tijd tot uiterlijk 31 december 2023 om uw statuten aan te passen aan de nieuwe wetgeving.

Voorheen kon een vzw enkel bijkomstige commerciële activiteiten doen. Volgens de nieuwe wetgeving mogen vzw’s onbeperkt commerciële activiteiten uitvoeren. FOD Financiën zal dan wel mogelijkerwijze de vzw als vennootschap gaan belasten in de vennootschapsbelasting i.p.v. in de rechtspersonenbelasting.

Het nieuwe ondernemingsrecht heeft reeds het begrip “handelaar” afgeschaft. Voortaan wordt ook de vzw als een onderneming gekwalificeerd in het Wetboek Economisch Recht (WER).

Aldus kan een vzw ook failliet verklaard worden of gebruik maken van de procedure gerechtelijke reorganisatie. De schuldeisers kunnen met andere woorden ook het faillissement uitlokken

Definitie VZW en algemene bepalingen

Art. 1:2 bepaalt dat een vereniging wordt opgericht bij een overeenkomst tussen twee of meer personen, leden genaamd. Zij streeft een belangeloos doel na in het kader van één of meer bepaalde activiteiten die zij tot voorwerp heeft. Zij mag rechtstreeks noch onrechtstreeks enig vermogensvoordeel uitkeren of bezorgen aan de oprichters, de leden, de bestuurders of enig ander persoon behalve voor het in de statuten bepaalde belangeloos doel. Elke verrichting in strijd met dit verbod is nietig.

De vzw( en de internationale vzw (ivzw)) heeft rechtspersoonlijkheid en verschilt daardoor van de maatschap (art. 1:5) en de feitelijke vereniging (art. 1:6) die geen rechtspersoonlijkheid hebben (voorbeeld feitelijke vereniging: u koopt met enkele andere apothekers samen handelsgoederen aan dan is dat meestal via een feitelijke vereniging). De vzw wordt ingeschreven in het rechtspersonenregister. Dit laatste is een onderdeel van de Kruispuntbank van Ondernemingen.

Alle communicatie en alle stukken, al dan niet digitaal moeten worden voorzien van bepaalde vermeldingen zoals de naam, de zetel, het ondernemingsnummer, het rechtspersonenregister (RPR) met de bevoegde rechtbank, het eventuele e-mailadres of het adres van de website, en in voorkomend geval of de vereniging in vereffening is.

Het is voortaan mogelijk om een VZW op te richten met twee leden (vroeger met drie). Er zijn minstens drie bestuurders nodig, tenzij natuurlijk er maar twee leden zijn, dan volstaan deze als bestuurder. Dit kunnen zowel natuurlijke- als rechtspersonen zijn (vennootschappen).

Vroeger was het vereist dat de Algemene Vergadering meer leden telde dan het aantal bestuurders. Vanaf de nieuwe wet is dit niet meer vereist.

In het kader van goed bestuur lijkt het ons logisch dat de algemene vergadering uitgebreider is dan het bestuursorgaan.

Maatschappelijk doel wordt vervangen door “belangeloos doel”. In de statuten moet voortaan een juiste beschrijving komen van dit belangeloos doel en de activiteiten die zij tot voorwerp heeft.

Ook nog vermelden dat de vzw onder de verplichtingen van het UBO register valt. Het niet registreren en/of actualiseren van dit UBO register wordt streng aangepakt.

Tenslotte vatten we nog even de drie categorieën van de vzw samen. De verschillen in grootte hebben vooral betrekking op de financiële verplichtingen, de controle en de neer te leggen jaarrekening:

De micro vzw:

Overschrijden niet meer dan 1 van de volgende criteria gedurende 2 opeenvolgende boekjaren:

  • Jaargemiddelde van het aantal werknemers: max 10 voltijdse equivalenten
  • Jaaromzet (excl. BTW): max. 700.000 EUR
  • Balanstotaal: max. 350.000 EUR

De kleine vzw:

Overschrijden maximum 1 van de volgende criteria gedurende 2 opeenvolgende boekjaren:

  • Jaargemiddelde van het aantal werknemers: max 50 voltijdse equivalenten
  • Jaaromzet (excl. BTW): max. 9.000.000 EUR
  • Balanstotaal: max. 4.500.000 EUR

Een grote vzw:

Overschrijdt meer dan één van de criteria van een kleine vzw.

De Algemene Vergadering

Gemeenschappelijke bepalingen voor de gewone en buitengewone Algemene Vergadering

De termijn voor de oproeping van de leden wordt verlengd van 8 tot 15 dagen.

Samen met de leden worden ook de bestuurders (en ev. de commissaris) uitgenodigd.

Indien de statuten het voorzien kan er ook schriftelijk gestemd worden.

Ieder lid heeft een gelijk stemrecht tenzij de statuten anders vermelden.

Er kan niet meer afgeweken worden van de agenda van de algemene vergaderingen tenzij alle leden aanwezig of vertegenwoordigd zijn en met de afwijking ingestemd wordt (voorheen kon, als dit statutair voorzien was, er afgeweken worden).

De belangrijkste bevoegdheden van de algemene vergadering (of buitengewone algemene vergaderingen) zijn:

  1. Statutenwijzigingen.
  2. Uitsluiten van een lid.
  3. Benoemingen en ontslagen bestuurders en commissarissen.
  4. Bezoldiging van de bestuurders (nieuw).
  5. Goedkeuring van de jaarrekening. (ten laatste neerleggen op de griffie van de ondenemingsrechtbank binnen de zeven maanden en uiterlijk 30 dagen na goedkeuring).
  6. Goedkeuring van de jaarrekening.
  7. Verenigingsvordering tegen de bestuurders (nieuw).
  8. Kwijting uitoefening mandaat van de bestuurders en de commissarissen (nieuw afzonderlijk).
  9. Goedkeuring van de begroting.
  10. Ontbinding van de vereniging.
  11. Omzettingen in een andere rechtspersoon.
  12. Andere eventuele statutair opgelegde verplichtingen.
  13. Aanvaarden van inbrengen om niet.
  14. Omzetting in een internationale vzw of een CVSO (erkende coöperatieve vennootschap sociale onderneming (nieuw)).
  15. Gewone beslissingen worden genomen met gewone meerderheid, ongeacht het aantal aanwezige leden.
  16. Bij statutenwijzigingen alsook bij beslissingen tot uitsluiting van een lid gelden de volgende regels: bij een eerste oproeping dient er beslist te worden met een aanwezigheid van minstens 2/3 van de leden, zo niet is een tweede oproeping vereist. Bij een tweede oproeping kan de vergadering besluiten onafgezien van het aantal aanwezige leden weliswaar met een 2/3 meerderheid van de uitgebrachte stemmen.
  17. Bij een wijziging van het belangeloos doel of het voorwerp van de vereniging is steeds een 4/5 meerderheid van de uitgebrachte stemmen nodig.
  18. Voor beslissingen sub b en c worden onthoudingen in de nieuwe wet nooit meegerekend in de teller noch in de noemer en gelden ze dus niet als tegenstemmen. Voor gewone beslissingen kan men dit in de statuten voorzien.

Wijze van beslissen

  1. Gewone beslissingen worden genomen met gewone meerderheid, ongeacht het aantal aanwezige leden.
  2. Bij statutenwijzigingen alsook bij beslissingen tot uitsluiting van een lid gelden de volgende regels: bij een eerste oproeping dient er beslist te worden met een aanwezigheid van minstens 2/3 van de leden, zo niet is een tweede oproeping vereist. Bij een tweede oproeping kan de vergadering besluiten onafgezien van het aantal aanwezige leden weliswaar met een 2/3 meerderheid van de uitgebrachte stemmen.
  3. Bij een wijziging van het belangeloos doel of het voorwerp van de vereniging is steeds een 4/5 meerderheid van de uitgebrachte stemmen nodig.
  4. Voor beslissingen sub b en c worden onthoudingen in de nieuwe wet nooit meegerekend in de teller noch in de noemer en gelden ze dus niet als tegenstemmen. Voor gewone beslissingen kan men dit in de statuten voorzien.

Het bestuursorgaan

Voorheen sprak men van een Raad van Bestuur. Voortaan is dit “het bestuursorgaan” of “het bestuur”.

Het was perfect mogelijk dat de vzw haar bestuurders zou vrijwaren van aansprakelijkheid of in exoneratie te voorzien. Aldus bestond een contractuele uitsluiting van aansprakelijkheden die dan natuurlijk door de vzw zelf zou gedragen worden. Dit is voortaan verboden.

Al is de vzw een rechtspersoon, de bestuurders kunnen dus hoofdelijk aansprakelijk gesteld worden. De aansprakelijkheid wordt voortaan bij een lichte fout of een onachtzaamheid beperkt tot:

  • € 125 000 voor vzw’s met gemiddelde jaaromzet kleiner dan € 350 000 (ex. BTW) en gemiddeld balanstotaal van maximum € 175 000
  • € 250 000 voor vzw’s met gemiddelde jaaromzet kleiner dan € 700 000 (ex BTW) en gemiddeld balanstotaal van maximum € 350 000
  • € 1 000 000 als omzet niet groter is dan € 9 000.000 (ex BTW) en balanstotaal gemiddeld niet meer dan € 4 500 000
  • € 3 000 000 als beide vorige grenzen overtreden zijn maar geen enkele van de volgende:
  • € 12 000 000 indien het balanstotaal meer of gelijk is aan € 43 000 000 en of de omzet (ex BTW) groter of gelijk is aan € 50 000 000

Deze bedragen gelden voor alle bedoelde personen samen, per feit of geheel van feiten dat aanleiding kan geven tot aansprakelijkheid, ongeacht het aantal eisers of vorderingen. Maakte de bestuurder echter een zware fout, dan is hij onbeperkt aansprakelijk.

Bestuurders die rechtspersoon zijn duiden een natuurlijke persoon aan als vaste vertegenwoordiger.

In de statuten kan in een vertegenwoordigingsclausule worden voorzien doch slechts ten gunste van een of meer bestuurders.

De bestuurders kunnen voor hun functies binnen de vzw ook hun woonplaats kiezen op de zetel van de vzw indien ook hier weer de statuten dit voorzien.

De verslagen van de raad van bestuur worden ondertekend door de voorzitter en de bestuurders die erom verzoeken.

Belangrijk: een dagelijks bestuur kan slechts optreden in verband met het dagelijkse leven van de vereniging (dus bijvoorbeeld geen compromis voor een onroerend goed ondertekenen), minder belangrijke zaken (lopende uitgaven regelen, personeelsadministratie afwikkelen…) en spoedeisende zaken (lekkages, geblokkeerde lift, werkongeval….).

Introductie van het belangenconflict van een bestuurder die dat dan meldt aan het bestuursorgaan. Hij neemt niet deel aan de stemming over dit item. Het belangenconflict wordt opgenomen in de notulen van het bestuursorgaan. (voor de grote vzw gelden dezelfde regels als voor vennootschappen).

Algemene bepalingen met betrekking tot de vzw

Er is geen sprake meer van een huishoudelijk regelement. Dit wordt het ‘intern reglement”.

De rechten en plichten van de leden moeten voortaan opgenomen worden in de statuten in plaats van in het intern reglement.

De leden hebben steeds inzage in het ledenregister.

Besluit

Buiten een aangepaste nomenclatuur (bijvoorbeeld “bestuursorgaan, intern reglement) zijn er toch wel veel belangrijke inhoudelijke wijzigingen aan de vzw waardoor het wettelijke kader van de vzw meer en meer aanleunt bij de regelgeving van vennootschappen (bijvoorbeeld belangenconflict, vertegenwoordiging, aansprakelijkheid en de beperking ervan).

Het is imperatief dat de administratie van de vzw, zelfs de micro-vzw, nauwgezet wordt behartigd, nu ook derden zoals schuldeisers, leveranciers naar de ondernemingsrechtbank kunnen stappen om bijvoorbeeld een faillissement te vragen.

Kortom, iedere vzw, klein of groot zal aandacht moeten besteden aan dit nieuwe kader. Buiten de dwingende bepalingen die al gelden vanaf 1 januari 2020, zal uiteindelijk iedere vzw zich aan de nieuwe wet moeten aanpassen ten laatste op 31 december 2023 en dus haar statuten moeten aanpassen.

Willy Tilmont

Accountancy Kava

Willy

Willy

Accountant-belastingconsulent

Heb je nog vragen hierover? Neem dan zeker contact op met onze klantbeheerders. Let's talk!

Maak gerust een afspraak

Schrijf je ook in voor onze nieuwsbrief.

Op regelmatige tijdstippen publiceert Accountancy Kava een korte nieuwsbrief met actualiteiten, algemene interessante weetjes voor de apotheker of de medische- en paramedische beroepen in het algemeen.

Even geduld aub...

Oeps!

Er ging iets mis bij het verzenden. Probeer je even opnieuw?

Welkom!

Binnenkort krijg je onze nieuwsbrief in je bus.